Tiêu đề: Áp lực dồn lên Keir Starmer: Khủng hoảng lãnh đạo của Công đảng và kịch bản kế nhiệm
Từ khóa: Keir Starmer, Công đảng, Andy Burnham, Wes Streeting, Angela Rayner, lãnh đạo Công đảng, chính trị Anh, bầu cử nội bộ, từ chức Thủ tướng
Trong chính trường Anh, hiếm khi một Thủ tướng phải đối mặt với làn sóng nghi ngờ lớn ngay trong chính đảng cầm quyền như trường hợp của Keir Starmer hiện nay. Chỉ sau chưa đầy hai năm nắm quyền, ông đang bị cuốn vào vòng xoáy suy giảm tín nhiệm, bất ổn nội bộ và các tranh cãi chính trị liên tiếp. Điều đáng chú ý hơn là những người được xem là có khả năng thay thế ông đều là các gương mặt có ảnh hưởng trong Công đảng, cho thấy cuộc khủng hoảng này không đơn thuần là vấn đề cá nhân, mà phản ánh sự rạn nứt sâu sắc trong chiến lược và bản sắc của đảng cầm quyền.
Niềm tin suy giảm và áp lực buộc phải rời ghế
Áp lực đối với Starmer không xuất hiện trong một sớm một chiều. Trong nhiều tháng qua, tỷ lệ ủng hộ dành cho ông liên tục đi xuống, trong khi hàng loạt quyết định chính sách gây tranh cãi đã làm dấy lên câu hỏi về năng lực điều hành. Năm ngoái, ông từng phải đảo chiều ba chính sách quan trọng chỉ trong vòng một tháng dưới sức ép nội bộ, gồm trợ cấp nhiên liệu mùa đông, điều tra pháp lý đối với các băng nhóm xâm hại tình dục và kế hoạch cải cách phúc lợi. Những cú “quay xe” liên tiếp này khiến hình ảnh một nhà lãnh đạo kiên định gần như bị xói mòn.
Đến tháng 2 năm nay, một tranh cãi khác liên quan đến hồ sơ Jeffrey Epstein và vai trò của Peter Mandelson—người được Starmer bổ nhiệm làm Đại sứ Anh tại Mỹ vào cuối năm 2024—tiếp tục bào mòn uy tín của ông. Khi một chính phủ phải liên tục xử lý khủng hoảng truyền thông và phản ứng nội bộ, vấn đề lớn nhất không còn là một chính sách đơn lẻ, mà là sự suy giảm niềm tin vào năng lực lãnh đạo tổng thể.
Các con số thăm dò càng làm tình hình tồi tệ hơn. Theo YouGov, chỉ 19% người dân Anh có cái nhìn tích cực về Starmer. Trong nội bộ Công đảng, mức độ yêu thích của ông thậm chí chỉ đứng thứ chín trong số các chính trị gia của đảng. Đây là một tín hiệu rất xấu đối với một Thủ tướng vốn cần duy trì được cả tính chính danh trước công chúng lẫn sự trung thành từ các nghị sĩ của mình.
Thất bại bầu cử làm bùng lên làn sóng chống đối
Sự kiện khiến áp lực bùng nổ mạnh hơn chính là thất bại nặng nề của Công đảng trong các cuộc bầu cử địa phương và khu vực vừa qua. Đảng này mất gần 1.500 ghế nghị viên ở Anh, mất quyền kiểm soát tại Wales, và đạt kết quả tệ nhất trong lịch sử tại nghị viện Scotland. Đối với một đảng đang nắm quyền ở cấp quốc gia, đây là lời cảnh báo không thể xem nhẹ: nếu cử tri địa phương quay lưng, đó thường là dấu hiệu của sự mất kết nối giữa chính phủ và xã hội.
Diễn biến tiếp theo càng làm lộ rõ mức độ tổn thương của Starmer. Ghế nghị sĩ địa phương ở khu vực cần thiết để tạo điều kiện cho Andy Burnham ra tranh cử đã phải được bỏ trống. Và khi Burnham giành chiến thắng áp đảo trước ứng viên của Reform UK, ông không chỉ giành một ghế nghị sĩ; ông còn giành được thế thượng phong về chính trị. Kết quả ấy củng cố hình ảnh Burnham như một chính trị gia có khả năng hồi sinh Công đảng trong mắt cử tri lao động truyền thống và tầng lớp trung dung.
Điều đáng nói là làn sóng kêu gọi Starmer công bố lộ trình rời nhiệm sở không chỉ đến từ bên ngoài. Theo nhiều nguồn tin, hàng chục nghị sĩ Công đảng và cả một số bộ trưởng nội các đã bày tỏ riêng hoặc công khai mong muốn ông lên kế hoạch chuyển giao quyền lực. Đây là dấu hiệu cho thấy vấn đề không còn nằm ở việc “có nên thay” hay không, mà là “khi nào và thay thế ra sao” để tránh một cuộc nội chiến đảng phái.
Cơ chế thay đổi lãnh đạo: không đơn giản nhưng hoàn toàn khả thi
Về mặt thủ tục, Công đảng có cơ chế tương đối rõ ràng để kích hoạt bầu cử lãnh đạo. Nếu 20% nghị sĩ Công đảng ủng hộ một ứng viên thay thế, cuộc đua có thể được khởi động. Với 403 nghị sĩ hiện tại, con số tối thiểu là 81 người. Điều này có nghĩa là một khi ngưỡng 81 được chạm tới, cục diện có thể thay đổi rất nhanh.
Trong bầu cử nội bộ, đảng viên và các thành viên công đoàn liên kết sẽ bỏ phiếu theo phương thức xếp hạng. Nếu không ai đạt quá bán ngay vòng đầu, người về cuối bị loại và phiếu được chuyển theo lựa chọn thứ hai, thứ ba. Cơ chế này thường tạo lợi thế cho những ứng viên có khả năng dung hòa các phe phái, thay vì chỉ nhận ủng hộ từ một nhóm cứng rắn.
Điều quan trọng là Starmer không cần tái xin đề cử nếu quyết định tham gia cuộc đua. Chỉ cần ông ở lại và muốn tranh cử, tên ông sẽ tự động có mặt trên lá phiếu. Tuy nhiên, nếu ông lựa chọn từ chức, Công đảng sẽ phải sắp xếp lãnh đạo tạm quyền trước khi tổ chức bầu cử chính thức. Dù theo kịch bản nào, đây vẫn là một quá trình có thể gây chia rẽ sâu sắc nếu không được kiểm soát cẩn trọng.
Ai là người có khả năng thay thế?
Hiện tại, ba cái tên nổi bật nhất là Andy Burnham, Wes Streeting và Angela Rayner.
Burnham đang là ứng viên sáng giá nhất. Dù từng thất bại trong hai lần tranh cử lãnh đạo đảng hơn một thập kỷ trước, ông hiện được xem là người có khả năng tái kết nối Công đảng với cử tri phổ thông. Là Thị trưởng vùng Đại Manchester từ năm 2017, Burnham xây dựng hình ảnh một chính trị gia thiên về dịch vụ công, giàu tính địa phương và ít bị gắn với các tranh cãi ở Westminster. Thông điệp “đây là cơ hội thay đổi cuối cùng” của ông trong bài phát biểu thắng cử cho thấy tham vọng rõ ràng: ông muốn trở thành biểu tượng của một Công đảng đổi mới nhưng vẫn giữ gốc rễ lao động.
Wes Streeting, cựu Bộ trưởng Y tế, lại đại diện cho hình ảnh một nhà quản trị có năng lực truyền thông và điều hành. Việc ông nhấn mạnh thành tích làm giảm danh sách chờ của NHS là cách để xây dựng hồ sơ thành tích thực tế, đặc biệt trong một lĩnh vực cử tri Anh quan tâm hàng đầu. Nếu Công đảng cần một gương mặt trẻ, sắc sảo và có khả năng nói chuyện với cử tri trung dung, Streeting là lựa chọn rất đáng chú ý.
Angela Rayner mang đến một lựa chọn khác: tiếng nói từ cánh tả của đảng và sự gắn bó với tầng lớp lao động. Bà ủng hộ tăng quyền cho các thị trưởng địa phương, nâng lương tối thiểu và cảnh báo nguy cơ Công đảng biến thành “đảng của giới giàu có” thay vì đại diện cho người lao động. Dù từng rời vị trí Phó Thủ tướng sau vụ thiếu đóng thuế trong giao dịch mua nhà, bà đã được làm rõ rằng không có ý định trốn thuế. Điều đó giúp bà giữ được một mức độ tín nhiệm nhất định trong nội bộ.
Tương lai nào cho Starmer và Công đảng?
Về lý thuyết, Starmer vẫn có thể chống đỡ và tiếp tục tại vị. Nhưng về mặt chính trị, thời gian không còn đứng về phía ông. Nếu ông chọn ở lại, ông sẽ phải đối mặt với một nội bộ chia rẽ, một Quốc hội đầy nghi ngại và một cử tri ngày càng mất kiên nhẫn. Nếu ông chủ động công bố lộ trình chuyển giao, ông có thể làm dịu khủng hoảng và tránh một cuộc chiến lãnh đạo làm tê liệt đảng.
Dù theo kịch bản nào, người kế nhiệm Starmer—nếu xuất hiện—sẽ tự động trở thành Thủ tướng Anh mà không cần tổng tuyển cử ngay lập tức, miễn là vẫn duy trì được đa số ở Hạ viện. Tuy nhiên, bất kỳ cuộc bỏ phiếu bất tín nhiệm nào cũng có thể đẩy chính phủ vào thế nguy hiểm, dù khả năng đó hiện vẫn thấp do Công đảng nắm 403 ghế.
Tóm lại, khủng hoảng của Keir Starmer không chỉ là một câu chuyện về cá nhân một nhà lãnh đạo. Đó là phép thử đối với năng lực thích ứng của Công đảng trong bối cảnh cử tri đòi hỏi hiệu quả, bản sắc và sự nhất quán. Nếu đảng này không sớm giải quyết được mâu thuẫn nội bộ và khôi phục niềm tin công chúng, cuộc chuyển giao quyền lực có thể chỉ còn là vấn đề thời gian.
